تمرینات و بدنسازی

گرم کردن قبل از بدنسازی؛ راهنمای علمی و ۱۰ دقیقه‌ای RAMP

چرا آهسته راه رفتن روی تردمیل و کشش‌های طولانی جای گرم کردن را نمی‌گیرند و چطور در ۱۰ دقیقه با روش RAMP مفاصل را روان و ست اول را پرقدرت شروع کنیم

ورزشکار با تی‌شرت مشکی در حال نگه داشتن کش ورزشی آبی هم‌سطح شانه پیش از شروع تمرین

بهترین روش گرم کردن قبل از بدنسازی یک برنامهٔ هدفمند ۸ تا ۱۲ دقیقه‌ای بر پایهٔ الگوی چهارمرحله‌ای RAMP است: بالا بردن دمای بدن، فعال کردن عضلات نگهدارنده، روان کردن فعال مفاصل در دامنهٔ حرکت و اجرای ست‌های پله‌ای گرم کردن با هالتر. ده دقیقه قدم زدن روی تردمیل بدون شیب نه لگن را برای اسکوات باز می‌کند و نه شانه را برای پرس آماده می‌کند؛ از آن طرف، کشش‌های ثابت و طولانی درست پیش از تمرین هم قدرت و توان لحظه‌ای عضله را موقتاً پایین می‌آورند.[۱] وقتی با یک برنامهٔ پویا و حساب‌شده پیش بروید، بدون اینکه پیش از شروع تمرین خسته شوید، در همان ست اول وزنه را روان‌تر و سبک‌تر جابه‌جا می‌کنید.

عصر یک روز کاری به هر باشگاهی سر بزنید، معمولاً دو عادت رایج می‌بینید که هیچ‌کدام بدن را واقعاً برای زیر وزنه رفتن آماده نمی‌کنند. یک گروه ده دقیقه روی تردمیل بدون شیب آهسته راه می‌روند و سرشان توی گوشی است؛ بعد پایین می‌آیند، دست‌ها را دو بار جلوی سینه باز و بسته می‌کنند و مستقیم زیر وزنهٔ سنگین پرس سینه می‌خوابند. گروه دوم هم یک ربع روی تشک می‌نشینند و کشش‌های ثابت و طولانی برای پشت ران و سینه انجام می‌دهند؛ طوری که وقتی سراغ هالتر می‌روند، عضلاتشان شل و بی‌رمق است.

حتی اگر یک تا دو ساعت پیش از باشگاه وعدهٔ کاملی مثل نان سنگک و تخم‌مرغ خورده باشید، یا نیم‌ساعت مانده به تمرین با یک فنجان قهوهٔ ساده یا چای تلخ و دو عدد خرما سرحال آمده باشید، تا دمای بافت عضله بالا نرود و سیستم عصبی بیدار نشود، این انرژی زیر هالتر به کارتان نمی‌آید. در این راهنما از مجلهٔ «فیتنس کار» می‌بینیم در ده دقیقهٔ اول تمرین دقیقاً چه اتفاقی در بافت عضله و مفاصل می‌افتد و چطور برای روزهای بالاتنه و پایین‌تنه یک برنامهٔ گرم کردن ۱۰ دقیقه‌ای و اصولی بچینید.

چرا گرم کردن قبل از بدنسازی ضروری است؟ از دمای عضله تا مایع مفصلی

بعد از ساعت‌ها پشت میز نشستن یا رانندگی، عضلات، تاندون‌ها و غضروف‌ها سرد و خشک‌اند و آمادگی تحمل بار سنگین را ندارند. یک برنامهٔ اصولی برای گرم کردن قبل از بدنسازی پیش از شروع ست‌های سنگین، سه تغییر مهم فیزیولوژیک در بدن ایجاد می‌کند.

۱. بالا رفتن دمای بافت عضله و نرمی تارها

عضله و غلاف همبند دور آن (فاشیا) وقتی سرد باشند، درست مثل یک کش خشک در برابر باز شدن مقاومت بیشتری نشان می‌دهند. چند دقیقه حرکت ریتمیک که دمای عمق عضله را فقط ۱ تا ۲ درجهٔ سانتی‌گراد بالا ببرد، اصطکاک درونی تارهای اکتین و میوزین را کم می‌کند تا عضله در بخش منفی حرکات نرم‌تر و بدون کشیدگی‌های ریز بافتی باز شود.

گرم شدن بافت، به سوخت‌وساز سلولی هم سرعت می‌دهد. در عضلهٔ گرم، آنزیم‌های تولید انرژی سریع‌تر کار می‌کنند، پیام‌های عصبی با سرعت بیشتری به تارها می‌رسند و هموگلوبین خون اکسیژن را راحت‌تر آزاد می‌کند و به عضلات فعال می‌رساند (پدیده‌ای که در فیزیولوژی به آن «اثر بور» می‌گویند).

۲. روان شدن مفاصل و تغذیهٔ غضروف‌ها با مایع سینوویال

برخلاف بافت عضله که پر از مویرگ است، غضروف‌های صافی که سر استخوان‌های زانو، لگن و شانه را می‌پوشانند رگ خونی مستقیم ندارند. تغذیه و لغزندگی این غضروف‌ها کاملاً به مایع مفصلی (سینوویال) وابسته است.

وقتی ساعت‌ها بی‌حرکت روی صندلی می‌نشینید، مایع مفصلی غلیظ می‌شود و به‌طور یکنواخت روی سطح غضروف پخش نمی‌شود. حرکات نرم و بدون وزنه در ابتدای تمرین مثل یک پمپ مکانیکی عمل می‌کنند: با هر بار باز و بسته شدن مفصل، مواد زائد از بافت اسفنجی غضروف بیرون رانده می‌شوند و مایع تازه و مغذی جای آن‌ها را می‌گیرد. هم‌زمان، گرمای حرکت غلظت این مایع را پایین می‌آورد تا سطوح مفصلی زیر وزنهٔ سنگین روی هم ساییده نشوند؛ اصلی که در راهنمای جامع دوام مفاصل و تمرینات عملکردی هم با جزئیات بررسی کرده‌ایم.

۳. هماهنگی عصب و عضله در مهار وزنه

جابه‌جا کردن وزنهٔ سنگین پیش از هر چیز به هماهنگی عصبی نیاز دارد. اگر سیستم عصبی مرکزی هنوز در حالت استراحت باشد و یک‌دفعه سراغ وزنهٔ سنگین بروید، واحدهای حرکتی تندانقباض به‌موقع فعال نمی‌شوند، کنترل مسیر میله به هم می‌ریزد و عضلات عمقی اطراف کمر و کتف با تأخیر منقبض می‌شوند. گرم کردن پویا گیرنده‌های عمقی مفاصل را هشیار می‌کند تا از همان تکرار اول، تعادل و ثبات بدن برقرار باشد.


کشش ایستا یا کشش پویا پیش از تمرین؟ پژوهش‌ها چه می‌گویند؟

سال‌ها از زنگ ورزش مدرسه تا باشگاه‌های قدیمی به همه توصیه می‌شد پیش از دست زدن به وزنه، روی زمین بنشینند و یک دقیقه پنجهٔ پا را بگیرند تا عضله نکشد و آسیب نبیند. پژوهش‌های علم تمرین این باور قدیمی را تغییر داده‌اند، هرچند یک نکتهٔ ظریف و کاربردی هم در دل این مطالعات وجود دارد که نباید از آن غافل شد.

«دیوید بهم» و همکارانش در یک مرور سیستماتیک معتبر در نشریهٔ Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism ده‌ها مطالعهٔ کنترل‌شده را بررسی کردند تا اثر فوری کشش ایستا، کشش پویا و کشش PNF را بر قدرت، توان و سرعت بسنجند.[۱]

جمع‌بندی این پژوهش‌ها پیام روشنی برای مربیان و ورزشکاران داشت:

  • کشش ایستا (نگه داشتن ثابت عضله در انتهای دامنهٔ حرکت) بلافاصله پیش از آزمون‌های ورزشی، قدرت و توان لحظه‌ای را به‌طور میانگین ۳٫۷ درصد کاهش داد و کشش PNF هم با ۴٫۴ درصد افت عملکرد همراه بود.[۱]
  • در مقابل، کشش پویا (حرکت دادن فعال و کنترل‌شدهٔ مفاصل در کل دامنهٔ حرکتی بدون مکث طولانی) توان و عملکرد ورزشی را به‌طور میانگین ۱٫۳ درصد ارتقا داد.[۱]
  • نکتهٔ کلیدی، مدت‌زمان کشش بود: هرگاه کشش ایستا ۶۰ ثانیه یا بیشتر برای هر گروه عضلانی طول می‌کشید، توان لحظه‌ای ۴٫۶ درصد افت می‌کرد؛ اما در کشش‌های کوتاهِ کمتر از ۶۰ ثانیه، این تغییر ناچیز و حدود ۱٫۱ درصد بود.[۱]

چرا کشش طولانی درست پیش از وزنه زدن توان عضله را کم می‌کند؟ وقتی عضله و تاندون را بیش از یک دقیقه تحت کشش ثابت نگه می‌دارید، تاندون موقتاً شل‌تر می‌شود، خاصیت فنری آن برای انتقال سریع نیرو به استخوان کاهش می‌یابد و فرمان عصبی نورون‌های حرکتی نخاع برای چند دقیقه کندتر می‌شود.[۱]

روش کششمقدار معمول پیش از تمریناثر فوری بر قدرت و توانبهترین زمان اجرا در هفته
کشش و تحرک پویا ۶ تا ۱۰ تکرار فعال در هر سمت ۱٫۳ درصد بهبود توان و آمادگی عصبی[۱] ابتدای تمام جلسات بدنسازی (مرحلهٔ ۲ و ۳)
کشش ایستای کوتاه ۲۰ تا ۳۰ ثانیه روی عضلهٔ خشک تغییر ناچیز (منفی ۱٫۱ درصد)[۱] فقط روی مفاصل دارای محدودیت حرکتی
کشش ایستای طولانی نگه‌داشتن ۶۰ تا ۱۲۰ ثانیه‌ای ۴٫۶ درصد افت نیرو و توان انفجاری[۱] پایان تمرین (سرد کردن) یا روزهای استراحت
کشش PNF (انقباض و کشش) چند نوبت کشش عمیق دونفره یا با کش ۴٫۴ درصد افت فوری توان[۱] جلسات مجزای افزایش انعطاف‌پذیری

الگوی چهارمرحله‌ای RAMP؛ نقشهٔ راه گرم کردن در ۱۰ دقیقه

الگوی RAMP که متخصص برجستهٔ آمادگی جسمانی «ایان جفریز» آن را طراحی کرده است، سردرگمی ابتدای تمرین را برطرف می‌کند و گرم کردن را به چهار گام پیاپی تقسیم می‌کند: افزایش دما (Raise)، فعال‌سازی (Activate)، تحرک‌پذیری (Mobilize) و آماده‌سازی عصبی با وزنه (Potentiate).

مرحلهٔ اول: بالا بردن دمای بدن و ضربان قلب (۲ تا ۴ دقیقه)

در گام اول، هدف این است که ضربان قلب را به حدود ۱۱۰ تا ۱۳۰ ضربه در دقیقه برسانید، جریان خون را در اندام‌ها تندتر کنید و بدن را تا نشستن عرق خفیف روی پیشانی گرم کنید؛ در حدی که همچنان بتوانید بدون به نفس‌نفس افتادن راحت صحبت کنید.

به‌جای قدم زدن یکنواخت روی تردمیل بدون شیب، سراغ حرکت‌هایی بروید که بالاتنه و پایین‌تنه را با هم گرم می‌کنند:

  • دستگاه‌های هوازی تمام‌بدن (یا تردمیل شیب‌دار): ۳ دقیقه کار روان با دستگاه روئینگ (پارویی)، دوچرخهٔ بادی (ایربایک)، الپتیکال یا پیاده‌روی تند روی تردمیل با شیب ۴ تا ۶ درصد.
  • گرم کردن بدون دستگاه در فضای باشگاه: دو دور پیوسته شامل ۳۰ ثانیه درجا زدن تند، ۱۰ تکرار کنترل‌شدهٔ اسکوات با وزن بدن و ۱۵ دور حرکت نرم چرخش دست‌ها به جلو و عقب.
ورزشکار با لباس ورزشی آستین‌بلند آبی در حال گرم کردن پویای شانه پیش از شروع تمرین
در ۲ تا ۴ دقیقهٔ اول فقط دمای عضلات را بالا ببرید و شانه و لگن را با ریتم آرام گرم و روان کنید؛ قرار نیست در این بخش خسته شوید.

مرحلهٔ دوم و سوم: فعال‌سازی عضلات نگهدارنده و روان کردن پویای مفاصل (۴ تا ۵ دقیقه)

مربیان باتجربه معمولاً این دو مرحله را در یک چرخهٔ ۴ تا ۵ دقیقه‌ای ترکیب می‌کنند؛ یعنی هم عضلات نگهدارندهٔ مفاصل را بیدار می‌کنند و هم مفاصل خشک را فعالانه در همان دامنه و زاویه‌هایی حرکت می‌دهند که در تمرین اصلی به کار می‌آیند. تمرکز اصلی روی سه بخش است: میان‌تنه و ستون فقرات، لگن و کمربند شانه‌ای.

۱. ثبات میان‌تنه و نرم کردن ستون فقرات

کار را روی تشک با ۶ تا ۸ تکرار آرام از حرکت کشش گربه شروع کنید تا مهره‌های پشتی و کمری پس از ساعت‌ها نشستن نرم شوند. بلافاصله بعد از آن، عضلات عمقی شکم و کمر را درگیر و محکم کنید؛ همان اصلی که در راهنمای جامع دوام کمر و ستون فقرات هم بر آن تأکید کرده‌ایم. برای این کار، اجرای حرکت چهاردست‌وپای پرنده-سگ (برد داگ) یا حرکت خوابیدهٔ دد باگ بهترین انتخاب است.

دد باگ - شروع
دد باگ - پایان
دد باگ شکم پایینشکم بالابدون تجهیزات
ست
۱–۲
تکرار
۱۲–۱۶
استراحت
۳۰ ثانیه
تمپو
۳–۱–۱
برای هر سمت ۶ تا ۸ تکرار متناوب بزنید. دنده‌های پایینی و گودی کمر را به تشک بچسبانید و هم‌زمان با بازدم آرام، دست و پای مخالف را فقط تا جایی دراز کنید که گودی کمرتان از زمین جدا نشود.

اجرای دقیق یک ست دد باگ به عضلات عمقی شکم یاد می‌دهد هنگام حرکت دست‌ها و پاها، قفسهٔ سینه و لگن را مثل یک ستون واحد حفظ کنند؛ مهارتی که زیر اسکوات، ددلیفت و پرس سرشانه از ستون فقرات و دیسک‌های کمر محافظت می‌کند.

۲. فعال کردن باسن و باز کردن پویای لگن و مچ پا

نشستن طولانی در طول روز، عضلات خم‌کنندهٔ ران را کوتاه می‌کند و عضلات سرینی (باسن) را کم‌تحرک نگه می‌دارد. پیش از آنکه زیر هالتر اسکوات بروید یا وزنه از زمین بکشید، عضلات بازکننده و دورکنندهٔ مفصل ران را فعال کنید.

پل باسن با کش مقاومتی - شروع
پل باسن با کش مقاومتی - پایان
پل باسن با کش مقاومتی باسنکش مقاومتی
ست
۱–۲
تکرار
۱۰–۱۲
استراحت
۳۰ ثانیه
تمپو
۲–۲–۱
یک کش حلقه‌ای سبک بالای زانوها ببندید، پاشنه‌ها را به زمین فشار دهید و در بالاترین نقطهٔ هر تکرار ۲ ثانیه مکث کنید؛ هم‌زمان زانوها را در خلاف جهت فشار کش کمی به بیرون بدهید.

ترکیب حرکت پل باسن با کش مقاومتی با ۶ تا ۸ گام کنترل‌شده برای هر پا در لانج راه‌رفتن، هم عضلات باسن را کامل درگیر می‌کند، هم کشش فعالی به جلوی ران پای عقب می‌دهد و هم دامنهٔ خم شدن مچ پای جلو را باز می‌کند. اگر در پایین‌ترین نقطهٔ اسکوات جلوی لگنتان تیر می‌کشد یا گیر دارد، تمرین‌های راهنمای افزایش تحرک‌پذیری مفصل ران به کارتان می‌آید.

۳. کنترل کتف و فعال‌سازی چرخاننده‌های شانه

مفصل شانه روی سکوی متحرکی به نام استخوان کتف قرار دارد. پیش از پرس سینه یا اجرای حرکات سنگین زیربغل، باید عضلاتی را که این سکو را روی قفسهٔ سینه ثابت و محکم نگه می‌دارند (ذوزنقهٔ میانی و پایینی، متوازی‌الاضلاع و چرخاننده‌های خارجی شانه) فعال کنید.

فیس پول با کش - شروع
فیس پول با کش - پایان
فیس پول با کش شانهپشت بالاکش مقاومتی
ست
۲
تکرار
۱۲–۱۵
استراحت
۳۰ ثانیه
تمپو
۲–۱–۲
یک کش ورزشی سبک را هم‌سطح صورت به رک یا ستون ببندید. کش را به سمت پیشانی بکشید، آرنج‌ها را بالا نگه دارید و در انتهای مسیر شست‌ها را به عقب بچرخانید تا پشت شانه و عضلات بین دو کتف کاملاً منقبض شوند. مشاهدهٔ حرکت

در روزهای سینه و سرشانه، حرکت فیس پول با کش را در کنار یک ست ۱۵ تایی و کنترل‌شده از کش کشیدن به طرفین (بند پول آپارت) اجرا کنید. در روزهای زیربغل و بارفیکس هم ۶ تا ۸ تکرار از پول‌آپ کتف (اسکاپیولار پول‌آپ) اضافه کنید؛ یعنی با دست‌های کاملاً صاف از میله آویزان شوید و بدون خم کردن آرنج، فقط کتف‌ها را از گوش‌ها دور کنید و پایین بکشید تا عضلات پشت برای ست‌های سنگین آماده شوند.


مرحلهٔ چهارم: ست‌های پله‌ای گرم کردن با هالتر (۳ تا ۵ دقیقه)

گام پایانی RAMP جایی است که آمادگی عمومی بدن به هماهنگی و قدرت در حرکت اصلی تبدیل می‌شود. حتی وقتی بدنتان کاملاً گرم و نرم است، اگر یک‌دفعه زیر ۸۵ درصد رکورد یک تکرار بیشینه بروید، وزنه بیش از حد سنگین به نظر می‌رسد؛ چون سیستم عصبی هنوز مسیر حرکت میله و مقدار نیروی لازم را تنظیم نکرده است.

ست‌های پله‌ای گرم کردن با هالتر از پدیده‌ای به نام تقویت عملکرد پس از فعال‌سازی (PAPE) استفاده می‌کنند: اجرای چند تکرار کوتاه با وزنه‌هایی که پله‌به‌پله سنگین‌تر می‌شوند، حساسیت تارهای عضلانی به یون کلسیم را بالا می‌برد و واحدهای حرکتی پرقدرت را وارد مدار می‌کند تا اولین ست اصلی روان‌تر و با سرعت بیشتری بالا برود.

قاعدهٔ اصلی در این مرحله ساده است: هرچه وزنه بالاتر می‌رود، تعداد تکرارها باید کمتر شود تا پیش از رسیدن به ست اصلی، دچار سوزش، دم عضلانی یا خستگی نشوید.

ورزشکار در حال گذاشتن صفحه‌وزنه‌های چدنی روی هالتر برای اجرای ست‌های پله‌ای گرم کردن
وزنهٔ هالتر را طی ۳ تا ۴ ست کم‌تکرار پله‌به‌پله بالا ببرید تا سیستم عصبی بدون تحلیل رفتن ذخایر انرژی عضله، برای ست اصلی آماده شود.

در جدول زیر، برنامهٔ دقیق ۴ ست پله‌ای را برای ورزشکاری می‌بینید که قصد دارد اولین ست اصلی خود را در اسکوات کامل با هالتر، پرس سینه با هالتر یا ددلیفت با هالتر با وزنهٔ ۱۰۰ کیلوگرمی اجرا کند:

مرحلهنسبت به وزنهٔ ست اصلینمونه برای وزنهٔ ۱۰۰ کیلوتعداد تکراراستراحت بعد از ستهدف فنی هر ست
پلهٔ ۱ میلهٔ خالی (حدود ۲۰ درصد) ۲۰ کیلوگرم ۸ تا ۱۰ ۴۵ تا ۶۰ ثانیه تنظیم عرض پا و دست و اجرای دامنهٔ کامل
پلهٔ ۲ حدود ۵۰ درصد وزنهٔ ست اصلی ۵۰ کیلوگرم ۵ تا ۶ ۶۰ ثانیه بالا بردن پرشتاب میله و بررسی تقارن بدن
پلهٔ ۳ حدود ۷۰ درصد وزنهٔ ست اصلی ۷۰ کیلوگرم ۳ ۶۰ تا ۹۰ ثانیه تنفس شکمی و منقبض کردن کامل میان‌تنه
پلهٔ ۴ حدود ۸۵ درصد وزنهٔ ست اصلی ۸۵ کیلوگرم ۱ تا ۲ ۹۰ تا ۱۲۰ ثانیه آماده‌سازی نهایی عصب بدون خستگی عضله
ست اصلی ۱ ۱۰۰ درصد وزنهٔ ست اصلی ۱۰۰ کیلوگرم تکرار هدف استراحت کامل اجرای پرقدرت برای اضافه‌بار تدریجی

به پلهٔ سوم و چهارم دقت کنید: فقط ۳ تکرار و سپس ۱ تا ۲ تکرار سریع و تمیز. یکی از خطاهای رایج در باشگاه این است که ورزشکار با ۷۰ کیلو ۱۰ تکرار و با ۸۵ کیلو ۸ تکرار می‌زند؛ این کار عملاً به خستگی زودرس دامن می‌زند و توان شما را برای ست‌های اصلی تحلیل می‌برد. همچنین اگر وزنهٔ ست اصلی شما سبک‌تر است (مثلاً ۴۰ تا ۵۰ کیلوگرم)، دو یا سه پلهٔ کوتاه‌تر (میلهٔ خالی ۸ تکرار، ۳۰ کیلو ۵ تکرار و ۴۰ کیلو ۲ تکرار) کاملاً کافی است.


دو برنامهٔ آمادهٔ ۱۰ دقیقه‌ای برای روزهای پایین‌تنه و بالاتنه

برای اینکه از شنبه تا پنج‌شنبه در ابتدای هر جلسه معطل انتخاب حرکت نشوید، طبق همین دو برنامهٔ ۱۰ دقیقه‌ای پیش بروید: برنامهٔ اول برای روزهای پا و ددلیفت، و برنامهٔ دوم برای جلسات سینه، سرشانه و زیربغل.

برنامهٔ اول: گرم کردن ۱۰ دقیقه‌ای برای روز پایین‌تنه و ددلیفت

مرحلهحرکتست و تکرارهدف اصلی
۱. افزایش دما تردمیل شیب‌دار، روئینگ یا دوچرخهٔ بادی ۳ دقیقه با ریتم روان گرم شدن عضلات پا و افزایش جریان خون
۲. تحرک ستون فقرات کشش گربه ۱ ست ۶ تایی با تنفس آرام روان شدن مفاصل پشتی و کمری
۳. ثبات میان‌تنه دد باگ ۱ ست ۱۲ تایی (۶ تکرار هر سمت) هماهنگی شکم و لگن پیش از بارگذاری ستون فقرات
۴. فعال‌سازی باسن پل باسن با کش مقاومتی ۱ ست ۱۲ تایی (۲ ثانیه مکث بالا) درگیر کردن سرینی بزرگ و سرینی میانی
۵. باز کردن لگن و مچ پا لانج راه‌رفتن + اسکوات با وزن بدن ۶ گام هر پا + ۸ اسکوات کشش پویای جلوی ران و باز شدن مچ پا
۶. ست‌های پله‌ای هالتر اسکوات کامل با هالتر یا ددلیفت با هالتر ۳ تا ۴ ست پله‌ای کم‌تکرار تنظیم مسیر میله و آمادگی سیستم عصبی

برنامهٔ دوم: گرم کردن ۱۰ دقیقه‌ای برای روز بالاتنه (پرسی و کششی)

مرحلهحرکتست و تکرارهدف اصلی
۱. افزایش دما دستگاه روئینگ، دوچرخهٔ بادی یا چرخش دست‌ها ۳ دقیقه با ریتم ملایم خون‌رسانی بالاتنه و روان شدن مفصل شانه
۲. تحرک پشت و کمر کشش گربه + پرنده-سگ (برد داگ) ۶ تکرار + ۶ تکرار هر سمت باز شدن قفسهٔ سینه و ثبات میان‌تنه
۳. فعال‌سازی پشت شانه کش کشیدن به طرفین (بند پول آپارت) ۱ ست ۱۵ تایی کنترل‌شده بیدار کردن دلتوئید خلفی و نزدیک‌کننده‌های کتف
۴. چرخاننده‌های شانه فیس پول با کش ۱ ست ۱۲ تا ۱۵ تایی تقویت چرخش خارجی شانه و ذوزنقهٔ پایینی
۵. کنترل کتف پول‌آپ کتف (اسکاپیولار پول‌آپ) ۱ ست ۶ تا ۸ تایی با دست صاف پایین کشیدن کتف و آماده‌سازی عضلات پشت
۶. ست‌های پله‌ای هالتر پرس سینه با هالتر (یا حرکت اصلی جلسه) ۳ تا ۴ ست پله‌ای کم‌تکرار تثبیت کتف روی نیمکت و تنظیم سرعت میله

این دو برنامهٔ ۱۰ دقیقه‌ای زمانی بهترین نتیجه را می‌دهند که در ابتدای یک برنامهٔ تمرینی منظم و اصولی اجرا شوند. اگر تازه تمرین در باشگاه را شروع کرده‌اید، آن‌ها را پیش از جلسات سه روز در هفتهٔ برنامه بدنسازی مبتدی برای انواع تیپ بدنی قرار دهید؛ و اگر ورزشکار سطح متوسط هستید و قصد افزایش قدرت و حجم دارید، برنامهٔ گرم کردن بالاتنه و پایین‌تنه را در ابتدای جلسات برنامه تمرینی ۴ روزه برای افزایش ماهیچه و قدرت عضلانی اجرا کنید.


پرسش‌های متداول

پرسش‌های متداول

گرم کردن قبل از بدنسازی دقیقاً چند دقیقه باید طول بکشد؟

بهترین زمان ۸ تا ۱۲ دقیقه است: حدود ۳ دقیقه بالا بردن دمای بدن و ضربان قلب، ۴ تا ۵ دقیقه حرکات فعال‌سازی و تحرک‌پذیری پویا، و ۳ تا ۴ دقیقه ست‌های پله‌ای گرم کردن روی اولین حرکت اصلی. اگر گرم کردن بیش از ۲۰ دقیقه طول بکشد، بخش مهمی از انرژی و تمرکز لازم برای ست‌های سنگین هدر می‌رود.

آیا ۱۰ دقیقه راه رفتن روی تردمیل برای گرم کردن قبل از اسکوات یا پرس سینه کافی است؟

خیر. پیاده‌روی آرام روی تردمیل بدون شیب فقط ساق پا را کمی گرم می‌کند و ضربان قلب را اندکی بالا می‌برد؛ اما لگن را برای عمق اسکوات باز نمی‌کند، عضلات نگهدارندهٔ شانه و کتف را فعال نمی‌کند و سیستم عصبی را هم برای مهار هالتر آماده نمی‌کند. هوازی ابتدای تمرین را در حد ۳ دقیقه نگه دارید و وقت اصلی را صرف تحرک پویا و ست‌های پله‌ای وزنه کنید.

آیا استفاده از فوم رولر قبل از تمرین با وزنه باعث افت قدرت می‌شود؟

خیر؛ استفادهٔ کوتاه از فوم رولر (۳۰ تا ۴۵ ثانیه روی یک یا دو بخش منقبض مثل چهارسر ران، زیربغل یا بالای پشت) قدرت عضله را کم نمی‌کند و با کاهش احساس خشکی کمک می‌کند حرکت را در دامنهٔ کامل‌تر و راحت‌تر اجرا کنید. فقط زمان کل کار با فوم رولر را زیر ۲ دقیقه نگه دارید، فوم رولر را مستقیم روی برجستگی استخوانی مفاصل یا گودی کمر نغلتانید و بلافاصله سراغ حرکات پویا بروید.

آیا برای تک‌تک حرکات برنامه باید ۴ ست گرم کردن بزنیم؟

خیر، نیازی نیست. اجرای ۳ تا ۴ ست پله‌ای فقط مخصوص اولین حرکت سنگین و چندمفصلی هر گروه عضلانی است. مثلاً وقتی در پرس سینه با هالتر عضلات سینه، سرشانه و پشت بازو کاملاً گرم شدند، برای حرکت بعدی مثل پرس بالاسینه با دمبل یا پشت بازو سیم‌کش، یک ست سبک ۶ تا ۸ تایی برای حفظ هماهنگی و زاویهٔ درست حرکت کافی است.

اگر هدفم افزایش انعطاف‌پذیری و رفع خشکی بدن باشد، کشش‌های ایستای طولانی را چه زمانی انجام دهم؟

کشش‌های ایستای طولانی (۶۰ ثانیه یا بیشتر برای هر عضله) را برای پایان جلسهٔ تمرین، ساعات عصر در خانه یا روزهای استراحت بگذارید. انجام این کشش‌ها پس از پایان تمرین با وزنه، انعطاف‌پذیری بلندمدت مفاصل را بالا می‌برد؛ بدون اینکه خاصیت فنری تاندون و توان عصبی شما را در ست‌های سنگین کم کند.

منابع

  1. Behm DG, Blazevich AJ, Kay AD, McHugh M. Acute effects of muscle stretching on physical performance, range of motion, and injury incidence in healthy active individuals: a systematic review. Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism. 2016;41(1):1-11. doi.org/10.1139/apnm-2015-0235 ↩
اشتراک‌گذاری: Telegram WhatsApp

مربیان و ویراستاران فیتنس کار، اپلیکیشن تمرینی با بیش از ۳۰۰ هزار کاربر ثبت‌نام‌شده.

حرکت‌های این مقاله

همهٔ حرکات بدنسازی

برنامه‌های این مقاله

همهٔ برنامه‌های بدنسازی
همهٔ مقاله‌ها
تمرینات و بدنسازی چگونه تحرک‌پذیری مفصل ران و لگن را افزایش دهیم؟ راهنمای جامع ورزشکاران با پروتکل‌های علمی تحرک‌پذیری لگن، تمرینات CARs و حرکات اصلاحی روزانه، عمق اسکوات را افزایش دهید و خشکی و گرفتگی مفصل ران را برطرف کنید. ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ ۱۷ دقیقه مطالعه
تمرینات و بدنسازی راهنمای جامع دوام کمر و ستون فقرات برای تمرینات سنگین و بدنسازی کمر و ستون فقرات خود را در برابر آسیب‌های لیفت سنگین ضدگلوله کنید. آشنایی با بیومکانیک مهره‌های کمری، فشار داخل شکمی، و حرکات سه‌گانه طلایی دکتر مک‌گیل. ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶ ۱۷ دقیقه مطالعه
تمرینات و بدنسازی خواب و عضله‌سازی: راهنمای علمی ریکاوری و رشد عضلات خواب جایی است که رشد واقعی عضلات در آن رخ می‌دهد. بررسی ترشح هورمون‌ها، سنتز پروتئین عضلانی و پروتکل‌های علمی بهبود کیفیت خواب برای ورزشکاران. ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶ ۱۷ دقیقه مطالعه
تمرینات و بدنسازی راهنمای جامع سلامت و دوام مفاصل در بدنسازی: کاندیشنینگ عملکردی و موبیلیتی راهنمای علمی افزایش دوام مفاصل و کاندیشنینگ عملکردی: بازسازی تاندون‌ها، تغذیه غضروف، تمرینات موبیلیتی و متدهای آمادگی جسمانی بدون سایش مفصل. ۱ اکتبر ۲۰۲۶ ۱۷ دقیقه مطالعه